İSTİLACI
YABANCI TÜRLERİN GİRİŞİNİN VE YAYILMASININ ÖNLENMESİ İLE YÖNETİMİ HAKKINDA
YÖNETMELİK
Tarım
ve Orman Bakanlığından: 21.02.2026 Tarih ve 33175 Sayılı R.G.
BİRİNCİ BÖLÜM
Başlangıç Hükümleri
Amaç
MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı; istilacı
yabancı türlerin biyolojik çeşitlilik, ekonomi ve insan sağlığı üzerinde
meydana getirebileceği olumsuz etkilerin önlenmesi, azaltılması veya en aza
indirilmesi için ülkeye girişlerine ve yayılmalarına dair tedbirler ile
yönetimine ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Kapsam
MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, karasal ve sucul
istilacı yabancı türlerin kasıtlı veya kasıtsız girişinin ve yayılımının
önlenmesi ile yönetimine ilişkin usul ve esasları kapsar.
(2) Bu Yönetmelik;
a) İnsan müdahalesi olmadan, ekolojik
koşullar veya iklim değişikliği sebebiyle doğal yayılış alanını değiştiren
türleri,
b) 18/3/2010 tarihli ve 5977 sayılı
Biyogüvenlik Kanununda tanımlanan genetiği değiştirilmiş organizmaları,
c) 11/6/2010 tarihli ve 5996 sayılı
Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununda tanımlanan hayvan
hastalıklarına yol açan patojenleri,
ç) 5996 sayılı Kanunda tanımlanan bitki
veya bitkisel ürünlere zarar veren organizmaları,
d) 5996 sayılı Kanunda tanımlanan bitki
koruma ürünlerinde kullanılmak üzere üretilen veya ithal edilen
mikroorganizmaları,
e) 22/3/1971 tarihli ve 1380 sayılı Su
Ürünleri Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde avcılığı,
yetiştiriciliği ve ticareti yapılan türlerden, risk değerlendirmesi neticesinde
biyolojik çeşitliliği ve ilgili ekosistem hizmetlerini tehdit etmediği veya
olumsuz etkilemediği tespit edilen türleri,
f) 31/12/2009 tarihli ve 27449 dördüncü
mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Biyosidal Ürünler Yönetmeliği
kapsamında biyosidal ürünlerde kullanılmak üzere üretilen veya ithal edilen
mikroorganizmaları,
kapsamaz.
Dayanak
MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik; 29/8/1996 tarihli ve
4177 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi,
27/9/1994 tarihli ve 4041 sayılı Kanunla onaylanması uygun bulunan Nesli
Tehlike Altında Olan Yabanî Hayvan ve Bitki Türlerinin Uluslararası Ticaretine
İlişkin Sözleşme ve 9/1/1984 tarihli ve 84/7601 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla
yürürlüğe giren Avrupa’nın Yaban Hayatı ve Doğal Yaşama Ortamlarının Korunması
Sözleşmesi, 1380 sayılı Kanunun 1 inci maddesi, 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı
Çevre Kanununun 9 uncu maddesi, 1/7/2003 tarihli ve 4915 sayılı Kara Avcılığı
Kanununun 4 üncü maddesi, 5996 sayılı Kanunun 10 uncu, 15 inci ve 34 üncü
maddeleri ile 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar
ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı
Kararnamesinin 792/Z maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Araştırma: İstilacı yabancı türlerin
istilacı özelliklerinin yanı sıra üremeleri için gerekli genetik özelliklerin
tanımlanması, karakterizasyonu ve izolasyonunun ilk aşamalarını içeren, yeni
bilimsel bulgular elde etmek veya yeni ürünler geliştirmek amacıyla düzenlenmiş
koşullar altında yapılan, tanımlayıcı veya deneysel çalışmaları,
b) Bakanlık: Tarım ve Orman Bakanlığını,
c) Bilimsel kanıt: Üniversiteler ile
araştırma kurum ve kuruluşları tarafından, gözlem ve deneye dayanarak bilimsel
yöntemlerle elde edilmiş kesin bilgiyi,
ç) Biyolojik çeşitlilik: Karasal ve sucul
ekosistemler ve parçası oldukları tüm diğer yaşam ortamları dâhil olmak üzere
tüm kaynaklardaki canlı organizmalar arasındaki çeşitlilik ile bu türlerin
kendi içerisindeki genetik çeşitliliği ve ekosistemler arasındaki çeşitliliği,
d) Danışma grupları: Sucul İstilacı
Yabancı Türler Teknik Danışma Grubu ile Karasal İstilacı Yabancı Türler Teknik
Danışma Grubunu,
e) Ekosistem hizmetleri: Ekosistemlerin
doğrudan ya da dolaylı olarak insan refahına olan katkılarını,
f) Erken tespit: Geniş alanlara yayılmadan
önce istilacı yabancı türlere ait bir veya birkaç bireyin varlığının
doğrulanmasını,
g) Eylemsizlik maliyeti: Müdahale
yapılmaması veya sınırlı müdahale edilmesi halinde doğacak zararın parasal
olarak ifade edilmesini,
ğ) Fayda-maliyet analizi: Faaliyetin
gerçekleştirilmesi için gereken maliyetin, elde edilecek faydalarla
karşılaştırılmasını sağlayan fayda ölçüm yöntemini,
h) Geliş yolları: İstilacı yabancı
türlerin girişlerinin ve yayılmalarının rota ve mekanizmalarını,
ı) Geliş yolları eylem planı: İstilacı
yabancı türlerin girişlerinin ve yayılmalarının rota ve mekanizmalarını içeren
eylem planını,
i) Genel Müdürlük: Doğa Koruma ve Milli
Parklar Genel Müdürlüğünü,
j) Geniş yayılımlı istilacı yabancı tür:
Popülasyonunun uyum sağlama aşamasının ötesine geçip kendini idame ettiren,
hayatta kalabileceği ve üreyebileceği potansiyel yayılış alanının büyük bir
bölümünü işgal eden istilacı yabancı türü,
k) Giriş yapma: İnsan müdahalesi sonucu
bir türün kendi doğal yayılışı dışındaki hareketini,
l) GTİP numarası: Gümrük Tarife İstatistik
Pozisyonu Cetveline ilişkin numarayı,
m) İhtiyat ilkesi: Bir madde veya
faaliyetin çevre açısından olumsuz etkiler doğuracağı konusunda ciddi bir
şüphenin varlığı halinde bilimsel bir kanıtın ortaya çıkışı beklenmeden
önleyici tedbirlerin alınmasını öngören ilkeyi,
n) İlgili kurum ve kuruluş: Komisyon
tarafından belirlenen kamu kurum ve kuruluşlarını,
o) İmha etme: İstilacı yabancı türlerin
popülasyonunun tamamen ve kalıcı olarak ortadan kaldırılmasını,
ö) İmha planı: İstilacı yabancı türlerin
popülasyonunun tamamen ve kalıcı olarak ortadan kaldırılması için türlere özgü
hazırlanan planı,
p) İstilacı yabancı tür: Girişinin veya
yayılmasının biyolojik çeşitliliği ve ilgili ekosistem hizmetlerini tehdit
ettiği veya olumsuz etkilediği tespit edilen bir yabancı türü,
r) İstilacı yabancı türler acil durum
planı: UİST listesinde olup izne konu edilen istilacı yabancı türlerin olası
bir kaçma veya yayılma durumunda alınacak önlemleri, sürekli izleme ve imhayı
da içeren planı,
s) İstilacı yabancı türler acil eylem
planı: UİST listesinde bulunmayan ancak bilimsel ve teknik kanıtlara dayanarak
UİST listesine dâhil edilme kriterlerini karşılaması muhtemel olan bir istilacı
yabancı türün ülke sınırları içerisinde var olduğuna ya da sınırları içerisine
girişi konusunda muhtemel riskin bulunduğuna dair kanıtların varlığı halinde
uygulanacak acil eylem planını,
ş) İstilacı yabancı türler strateji ve
eylem planı: İstilacı yabancı türlerin girişi, tespiti, takibi, kontrolü, imha
edilmesi ve neden olduğu zararların engellenmesi veya azaltılması konularında
ulusal ve uluslararası bağlamda gerekli uygulama ve tedbirlerin belirlendiği
dokümanı,
t) İstilacı yabancı türler yönetim planı:
İstilacı yabancı türlerin tespiti, önlenmesi, imha edilmesi, kontrolü ve
yönetimine ilişkin hususların belirlendiği yönetim planlarını,
u) İstisnai faaliyet izni: UİST listesinde
bulunan türlere yönelik olarak; bilimsel amaçlı çalışmalar, bilimsel üretim
veya tıbbi kullanım için verilen izinler haricinde, üstün kamu yararı ve
zaruret içeren faaliyet için verilen izni,
ü) İzin sistemi: Genel Müdürlük tarafından
oluşturulan ve UİST listesindeki türler üzerinde araştırma yapılmasına veya
saha dışı korunmasına izin veren sistemi,
v) Kapalı muhafaza: Bir organizmanın
kaçmasının veya yayılmasının engellendiği kapalı tesislerde tutulmasını,
y) Kasıtlı giriş: Bir türün doğal yayılış
alanının dışına insanlar tarafından bilinçli olarak taşınmasını,
z) Kasıtsız giriş: Bir türün, insan
faaliyetlerine bağlı olarak doğal yayılış alanının dışına istemsiz veya kazara
taşınmasını,
aa) Komisyon: Ulusal İstilacı Yabancı
Türler Komisyonunu,
bb) Maliyet verimliliği: Bir ürünü veya
süreci daha iyi çalışacak şekilde değiştirerek tasarruf etme eylemini,
cc) Markalama: Bir canlının tanınmasını
sağlamak amacıyla vücudunun içine veya dışına yerleştirilen ve değişik tiplerde
olabilen gereçler veya maddeler ile canlının vücudunda yapılan işaretleme
işlemini,
çç) Popülasyon kontrolü: İstilacı yabancı
türleri ortadan kaldırmanın mümkün olmadığı durumlarda, istilacı yabancı
türlerin olumsuz etkilerini asgari düzeye indirmek, istilacılık kapasitesini ve
birey sayısını mümkün olduğunca azaltmak amacıyla türlerin popülasyonuna ve
habitatlarına uygulanan ölümcül ya da ölümcül olmayan eylemleri,
dd) Restorasyon: Ekosistemin ekolojik
işlevselliğini yeniden kazanmak ve toplumun ihtiyaçlarını karşılamak üzere
üretkenliğini ve kapasitesini iyileştirmek için ekosistemin bozulmasını tersine
çevirme sürecini,
ee) Risk değerlendirmesi: Yabancı türlerin
biyolojik çeşitliliği ve ilgili ekosistem hizmetlerini tehdit ettiği veya
olumsuz etkilediği durumların belirlenmesi için, riske yol açan faktörler ile
risk kaynaklarının analiz edilerek derecelendirilmesi ve kontrol tedbirlerinin
belirlenmesi amacıyla yapılan analizi,
ff) Saha dışı koruma: Türlerin kendi doğal
yaşam alanları dışında korunmasını,
gg) Sınırlandırma: İstilacı yabancı tür
popülasyonunun istila ettikleri alanın ötesine dağılması ya da yayılması
riskini engeller oluşturarak en aza indirmeyi amaçlayan herhangi bir eylemi,
ğğ) Ulusal istilacı yabancı tür (UİST)
listesi: Türkiye Cumhuriyeti istilacı yabancı tür listesini,
hh) Uygulama maliyeti: Bir faaliyetin
uygulanması için gerekli olan hazırlama, uygulama, izleme ve süreç yönetimi ile
sonuçların iletilmesi, kullanılması, dağıtılması ve bunların değerlendirilmesi
maliyetlerinin tamamını,
ıı) Yabancı tür: Doğal yayılış alanlarının
dışına giriş yapmış tür, alt-tür veya daha alt taksonomik seviyedeki hayvan,
bitki, mantar veya mikroorganizmaların canlı bireyleri ile bu türlerin
üreyebilen herhangi bir parçasını, eşey hücrelerini, tohumlarını, yumurtalarını
veya propagüllerini, hayatta kalıp üreyebilen melezlerini, kültivarlarını ve
soylarını,
ii) Yetkili kurum ve kuruluşlar: Gümrük
kapılarında ve sınır kontrol noktalarında resmî kontrolleri yapma yetkisi
verilen kurum ve kuruluşları,
jj) Yönetim: Bir istilacı yabancı tür
popülasyonunun kontrolü, sınırlandırılması ya da imhası amacıyla, hedef dışı
türler ve bu türlerin habitatları üzerindeki etkisi en az olacak şekilde
gerçekleştirilen ölümcül ya da ölümcül olmayan eylemleri,
kk) Yönetim tedbirleri: Geniş yayılımlı
istilacı yabancı türlerin kontrolü ve yönetimi için alınan önlemleri,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Ulusal İstilacı Yabancı Tür Listesi
Ulusal istilacı yabancı tür listesinin
belirlenmesi
MADDE 5- (1) İstilacı yabancı türlerin kasıtlı ve
kasıtsız girişinin ve yayılımının önlenmesi ve etkin bir şekilde yönetilmesi
için bir UİST listesi oluşturulur ve düzenli olarak güncellenir.
(2) Bir türün UİST listesine dâhil
edilebilmesi için aşağıda belirtilen kriterlerin tamamını karşılaması gerekir:
a) Bilimsel ve teknik kanıta dayanılarak
ülke sınırları içinde yabancı tür olduğunun tespit edilmesi.
b) Bilimsel ve teknik kanıta dayanılarak,
mevcut koşullarda ve öngörülen iklim değişikliği koşullarında karasal ve sucul
ortamlarda yaşayabilir bir popülasyon oluşturmaya, çevrede yayılmaya veya
yaşamaya elverişli olduğunun tespit edilmesi.
c) Bilimsel ve teknik kanıta dayanılarak,
biyolojik çeşitlilik ya da ilgili ekosistem hizmetleri, insan sağlığı ya da
ekonomi üzerinde önemli olumsuz etki oluşturma ihtimalinin olması.
ç) 6 ncı madde uyarınca yapılan risk
değerlendirmesinin, istilacı yabancı türün girişi, yerleşik hale gelmesi veya
yayılmasını önlemek için tedbir alınması gerekliliğini göstermesi.
d) UİST listesine dâhil edilmesi durumunda
istilacı yabancı türün olumsuz etkilerinin etkili bir şekilde önleneceği,
asgari düzeye indirileceği ya da azaltılacağının muhtemel olması.
(3) UİST listesi ikinci fıkrada belirtilen
kriterlere dayanarak, danışma grubu tarafından hazırlanır ve karar verilmek
üzere Komisyona sunulur. Komisyonun belirlediği UİST listesi Bakanlığın
internet sitesinde yayımlanır.
(4) Komisyon üç yılda bir UİST listesini
kapsamlı bir biçimde gözden geçirerek;
a) Yeni istilacı yabancı türlerin
eklenmesine,
b) İkinci fıkrada yer alan kriterlerden
birini ya da birden fazlasını artık karşılamayan türlerin çıkarılmasına,
karar vererek UİST listesini günceller.
(5) Kurum ya da kuruluşlar ile sivil
toplum kuruluşları, istilacı yabancı türlerin UİST listesine dâhil edilmesi
için Genel Müdürlüğe taleplerini iletebilirler. Bu talepler;
a) Türlerin bilimsel ve varsa yerel isimlerini,
b) 6 ncı madde uyarınca yapılmış bir risk
değerlendirmesini,
c) İkinci fıkrada belirtilen kriterlerin
karşılandığına dair kanıtları,
içermek zorundadır.
(6) Komisyon, UİST listesini oluştururken
ve güncellerken, uygulama maliyeti, eylemsizlik maliyeti, maliyet verimliliği
ve sosyo-ekonomik boyutları göz önünde bulundurur.
Risk değerlendirmesi
MADDE 6- (1) UİST listesinin belirlenmesi için
aşağıdaki hususlar dikkate alınarak bir risk değerlendirmesi yapılır:
a) Türlerin taksonomik kimlikleri, istila
geçmişi, doğal ve muhtemel yayılış alanlarının tanımlanması.
b) Üremesi ve yayılması için gerekli
çevresel koşulların mevcut olup olmadığının değerlendirilmesi de dâhil olmak
üzere, istilacı yabancı türün üreme ve yayılma biçimlerinin ve dinamiklerinin tanımlanması.
c) Türlerin genel olarak ilişkili olduğu
eşya da dâhil olmak üzere, kasıtlı ve kasıtlı olmayan potansiyel giriş ve
yayılma yollarının tanımlanması.
ç) Mevcut şartlarda ve öngörülebilir iklim
değişikliği koşullarında giriş, yerleşik hale gelme ve yayılma riskinin
kapsamlı bir değerlendirmesi.
d) Türlerin ülke içerisinde ya da komşu
ülkelerde mevcut dağılım durumu ve gelecekteki muhtemel dağılım durumu.
e) Bilimsel ve teknik kanıtlar ışığında,
gelecekteki muhtemel etkileri de dâhil edilerek; yerli türler, korunan alanlar,
tehlike altındaki habitatlar, insan sağlığı ve güvenliği ile ekonomi ve
biyolojik çeşitlilik üzerine olan olumsuz etkilerinin tanımlanması.
f) Muhtemel zararın maliyetinin
değerlendirilmesi.
g) Türler için bilinen kullanımların ve bu
kullanımlardan sağlanan sosyal ve ekonomik faydaların değerlendirilmesi.
(2) Risk değerlendirmesinin yapılmasına
ilişkin usul ve esaslar Genel Müdürlükçe belirlenir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Tedbirler ve İzinler
Tedbirler
MADDE 7- (1) UİST listesindeki istilacı yabancı
türler kasıtlı bir şekilde;
a) Transit olarak taşınamaz ve ülke
sınırları içine sokulamaz.
b) Kapalı muhafaza da dâhil olmak üzere
herhangi bir yerde bulundurulamaz.
c) Kapalı muhafaza da dâhil olmak üzere
üretilemez, büyütülemez ve yetiştirilemez.
ç) İmha için özel tesislere taşınması
hariç, taşınamaz.
d) Ticarete konu edilemez, satılamaz,
trampaya konu edilemez veya kullanılamaz.
e) Çevreye salınamaz.
(2) İlgili kurum ve kuruluşlar UİST
listesindeki türlerin kasıtlı olmayan girişini ve yayılmasını önlemek için
gerekli tüm tedbirleri alır.
İzinler
MADDE 8- (1) UİST listesinde bulunan türler için;
a) Bilimsel amaçlı çalışmalar için
üniversiteler, araştırma enstitüleri ile ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına,
b) Bu türlerden elde edilen ürünlerin
insan sağlığının iyileştirilmesi amacıyla kullanımının gerekli olduğu
durumlarda bilimsel üretim ve tıbbi kullanım için üniversiteler, araştırma
enstitüleri ile ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına,
c) Zaruret olması halinde, (a) ve (b)
bentlerinde yer alan konular dâhilinde, bu türlerin yurtdışından ülkeye
girişlerine 13 üncü maddede belirtilen resmî kontroller çerçevesinde,
danışma grubunca uygun görülmesi durumunda
Komisyon tarafından izin verilebilir.
(2) İzin verilme şartları şunlardır:
a) Türler çalışma süresince kapalı
muhafazada tutulur.
b) Kapalı muhafazada tutma ya da taşıma
işlemi istilacı yabancı türün kaçmasını engelleyecek şekilde yapılır.
c) İstilacı yabancı türlerin hayvan olması
durumunda, ağrı, stres ya da acıya neden olmayan yöntemlerin kullanılması
kaydıyla bu hayvanlar uygun şekilde markalanır ya da işaretlenmesi sağlanır.
ç) Türlerin taksonomik kimliği,
biyolojisi, dağılma yöntemleri, yapılacak faaliyetler, kapalı muhafaza yöntemi,
çevre ile etkileşim ve diğer ilgili faktörler dikkate alınarak kaçma ya da
yayılma riskine yönelik tedbirler alınır.
d) İzin başvurularında ilgili kurum ve
kuruluşlardan uygun görüş alınır.
e) Olası bir kaçma veya yayılma durumu
için acil durum planı hazırlanır.
(3) İzin müracaatı sırasında ikinci
fıkrada yer alan şartların sağlanacağına dair belgeler müracaat ekinde sunulur.
(4) Bir kaçma ya da yayılma durumunda acil
durum planı derhal uygulanır. Kaçma veya yayılma riskinin devamı halinde
verilen izin Komisyon tarafından iptal edilebilir.
(5) İzin, kapalı muhafaza kapasitesini
aşmayacak sayıdaki istilacı yabancı tür ve o türe ait bireylerle sınırlıdır.
İzne ilişkin tüm belgeler, türlerin tutulduğu, muhafaza edildiği ve taşındığı
tüm aşamalarda türle birlikte bulundurulur.
(6) Türe ait örnekler fiziksel olarak
izole edilir, kaçması veya yayılması engellenecek durumda tutulur. Temizlik,
atık yönetimi ve bakım protokolleriyle, hiçbir bireyin ya da üreyebilir
kısmının kaçamayacağı, yayılamayacağı ya da yetkili olmayan kişilerce
çıkarılamayacağı garanti altına alınır.
(7) Türe ait bireylerin veya örneklerin
kapalı muhafazalardan çıkarılması, bertaraf edilmesi, imhası ya da insancıl
itlafı, kapalı muhafazaların dışında üremeye ya da yayılmaya müsaade etmeyecek
şekilde yetkili kişilerce yapılır.
(8) Biyolojik çeşitlilik, ekonomi ve insan
sağlığı üzerinde beklenmedik olumsuz etkilerin ortaya çıkması durumunda verilen
izin Komisyon tarafından iptal edilir. İznin iptali, bilimsel ve teknik kanıta
dayandırılarak veya ihtiyat ilkesine göre gerekçelendirilerek yapılır.
(9) İlgili kurum ve kuruluşlar, verilen
izinlerde belirtilen koşulların yerine getirilip getirilmediğini denetler,
aykırı bir durumun tespiti halinde Genel Müdürlüğe bildirir.
(10) Genel Müdürlük, UİST listesindeki
türler üzerinde araştırma yapma taleplerini değerlendirmek üzere bir izin
sistemi kurar ve müracaatlar izin sistemi kullanılarak yapılır.
İstisnai faaliyet izinleri
MADDE 9- (1) Komisyon, danışma grubunun uygun
görmesi halinde, UİST listesindeki türler için üstün kamu yararı ve zaruret
olması durumunda 8 inci maddenin ikinci fıkrasındaki şartlar dâhilinde istisnai
faaliyet izni verebilir. İzin için başvurular, izin sistemi kullanılarak
yapılır.
(2) İstisnai faaliyet izni için yapılan
başvurular aşağıdaki hususları içerir:
a) Başvuru sahibi kurum veya kuruluşa ilişkin
ayrıntılı bilgi.
b) İzin talep edilen türlerin taksonomik
bilgileri ve yaygın isimleri.
c) İzne konu örneklerin sayısı ya da
hacmi.
ç) Talep edilen iznin gerekçesi.
d) Üstün kamu yararı ve zaruret hali
olduğuna dair araştırma enstitüleri veya üniversiteler tarafından düzenlenmiş
rapor.
e) Türlerin tutulacağı ve kullanılacağı
kapalı tutma tesislerinden kaçışlarının ya da yayılmalarının önlenmesi ile
türlerin taşınmasının gerekli olduğu durumlarda, kaçma veya yayılma riskini
ortadan kaldıracak koşulları garanti altına alan ayrıntılı tedbirler.
f) Olası bir kaçma veya yayılma durumu
için acil durum planı.
(3) Bir kaçma ya da yayılma durumunda acil
durum planı derhal uygulanır.
(4) İstisnai faaliyet izni, kapalı
muhafaza kapasitesini aşmayacak sayıdaki istilacı yabancı tür ve o türe ait
bireylerle sınırlıdır. İzne ilişkin tüm belgeler, türlerin tutulduğu, muhafaza
edildiği ve taşındığı tüm aşamalarda türle birlikte bulundurulur.
(5) Türe ait örnekler fiziksel olarak
izole edilir, kaçması veya yayılması engellenecek durumda tutulur. Temizlik,
atık yönetimi ve bakım protokolleriyle, hiçbir bireyin ya da üreyebilir
kısmının kaçamayacağı, yayılamayacağı ya da yetkili olmayan kişilerce
çıkarılamayacağı garanti altına alınır.
(6) Türe ait bireylerin veya örneklerin
kapalı muhafazalardan çıkarılması, bertaraf edilmesi, imhası ya da insancıl
itlafı, kapalı muhafazaların dışında üremeye ya da yayılmaya müsaade etmeyecek
şekilde yetkili kişilerce yapılır.
(7) Biyolojik çeşitlilik, ekonomi ve insan
sağlığı üzerinde beklenmedik olumsuz etkilerin ortaya çıkması durumunda verilen
izin Komisyon tarafından iptal edilir. İznin iptali, bilimsel ve teknik kanıta
dayandırılarak veya ihtiyat ilkesine göre gerekçelendirilerek yapılır.
(8) İlgili kurum ve kuruluşlar, verilen
izinlerde belirtilen koşulların yerine getirilip getirilmediğini denetler,
aykırı bir durumun tespiti halinde Genel Müdürlüğe bildirir.
(9) Üstün kamu yararı ve zaruret halinin
ortadan kalkması ya da türlerin kaçma veya yayılma riskini ortadan kaldıracak
koşulların sağlanamaması durumunda verilen izin Komisyon tarafından iptal
edilebilir.
Acil eylem planları
MADDE 10- (1) UİST listesinde bulunmayan ancak 5
inci maddenin ikinci fıkrasındaki kriterleri karşılaması muhtemel olan bir
istilacı yabancı türün ülke sınırları içerisinde var olduğu ya da giriş
riskinin bulunduğuna dair bilimsel ve teknik kanıtların varlığı halinde, 7 nci
maddenin birinci fıkrasında yer alan kısıtlamaları da içerecek şekilde
hazırlanan acil eylem planları derhal uygulanır.
(2) Acil eylem planları, danışma grupları
tarafından hazırlanır veya hazırlattırılır ve Komisyon tarafından onaylanır.
Geliş yolları eylem planları
MADDE 11- (1) UİST listesinin kabul edilmesini
takiben 18 ay içerisinde bu türlerin kasıtlı veya kasıtsız olarak giriş ve
yayılma yollarının kapsamlı analizi gerçekleştirilir. İstilacı yabancı türlerin
miktarı, geliş yolları ve oluşabilecek muhtemel zararlar göz önüne alınarak
öncelikli geliş yolları belirlenir.
(2) Danışma grupları, UİST listesinin kabul
edilmesini takip eden 36 ay içinde, birinci fıkra gereğince belirlenmiş
öncelikli geliş yolları eylem planlarını hazırlar veya hazırlattırır ve
Komisyonun onayına sunar.
(3) Geliş yolları eylem planlarının
fayda-maliyet analizlerine dayanması ve aşağıdaki hususları içermesi gerekir:
a) Yapılacak faaliyetleri içeren zaman
çizelgeleri.
b) Kasıtsız girişi ve yayılmayı önlemek
için alınacak tedbirler.
c) Gönüllü eylemler ve iyi uygulama
kuralları.
ç) İstilacı yabancı türler konusunda
bilinçlendirme faaliyetleri.
d) İstilacı yabancı türlerin eşyalarla,
araçlarla ve ekipmanlarla temasının asgari düzeye indirilmesi için alınacak
tedbirler.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Erken Tespit ve Hızlı İmha
İzleme sistemi
MADDE 12- (1) Genel Müdürlük istilacı yabancı
türlerin ülke içinde varlığını tespit etmek ve yayılmasını önlemek amacıyla,
UİST listesinin yayımlanmasını takiben 36 ay içerisinde araştırma, izleme ya da
diğer usuller yoluyla istilacı yabancı türlere ilişkin verilerin toplanması ve
kayıt altına alınması için bir izleme sistemi kurar.
(2) İzleme sistemi;
a) Deniz yetki alanları sınırı ile kara
sınırları dâhil olmak üzere ülke sınırları içinde yerleşmiş türlerin ve yeni
tespit edilen istilacı yabancı türlerin varlığına ve dağılımına ilişkin
hususları içerir.
b) Ülke sınırları dâhilinde daha önce
varlığından habersiz olunan istilacı yabancı türleri ivedilikle tespit etmek
için dinamik ve sürdürülebilir bir yapıda kurulur.
c) Mümkün olduğu ölçüde istilacı yabancı
türlerin sınır ötesi etkileri ve özellikleri dikkate alınarak oluşturulur.
ç) Biyolojik çeşitlilik, ilgili ekosistem
hizmetleri ve insan sağlığı veya ekonomi üzerindeki etkilerin en aza
indirilmesi amacıyla uygulanan imha, popülasyon kontrolü veya sınırlandırılması
önlemlerinin etkinliğini izlemek için tasarlanır ve kullanılır. İzlemeye
gerektiğinde hedeflenmeyen türler üzerindeki etki de dâhil edilir.
(3) İzleme sistemi oluşturulurken,
istilacı yabancı türlerle ilgili bilimsel çalışma yapan üniversite ve diğer
bilimsel kurumlar arasında işbirliğinin gerçekleştirilmesi ve tüm kurumların
çalışmalarının birbiri ile uyumlu olarak yürütülmesi sağlanır.
Resmî kontroller, gümrük ve karantina
işlemleri
MADDE 13- (1) UİST listesindeki türlerin, ülke
sınırlarına yasadışı girişinin önlenmesi için gerekli kontroller, ilgili
mevzuat hükümleri çerçevesinde, GTİP numaraları esas alınarak, Bakanlık ve
Ticaret Bakanlığının ilgili birimleri tarafından yapılır.
(2) Yetkili kurum ve kuruluşlar, ülkeye
girişine izin verilecek istilacı yabancı türlerin resmî kontrollerini, 8 inci
ve 9 uncu maddelerde belirtilen hususları göz önüne alarak ilgili mevzuat
hükümleri çerçevesinde gerçekleştirir.
Erken tespit bildirimleri
MADDE 14- (1) İstilacı yabancı türlerin girişinin
veya mevcudiyetinin erken tespiti için 12 nci maddede oluşturulan izleme sisteminde
ve resmî kontrollerde toplanan bilgiler kullanılır.
(2) Daha öncesinde var olduğu bilinmeyen
istilacı yabancı türlerin ülke sınırlarında görülmesi veya imha edildiği rapor
edildikten sonra yeniden görülmesi halinde, durumu tespit eden kurum, kuruluş ya
da gerçek kişiler, herhangi bir gecikmeye mahal vermeksizin Genel Müdürlüğe
bildirmek zorundadır.
(3) Bildirimin nasıl yapılacağı, alınacak
önlemler, müdahale yöntemleri ve müdahale yapacak kurum ve kuruluşlara ilişkin
hükümler Genel Müdürlükçe belirlenir.
İstilanın erken evresinde hızlı imha
MADDE 15- (1) Erken tespit bildirimini takiben Genel
Müdürlük imha önlemlerinin uygulanması için ilgili kurum ve kuruluşlara
bildirimde bulunur.
(2) İlgili kurum ve kuruluşlar tarafından
uygulanan imha önlemleri ve sonuçları Genel Müdürlüğe bildirilir.
(3) İmha önlemlerinin uygulanması
sırasında, insan sağlığının ve çevrenin korunması, hedef dışı türler ve
habitatlar göz önünde bulundurularak ilgili istilacı yabancı türlerin
popülasyonunun tamamen ve kalıcı olarak ortadan kaldırılması gerekir. İmha
yöntemleri uygulanırken hayvanların önlenebilir ağrı, stres ya da acıdan
korunması sağlanır.
(4) Genel Müdürlük imhanın etkinliğini,
hedef dışı türler üzerindeki etkisini de dâhil ederek izler. Bu amaçla 12 nci
maddedeki izleme sistemi kullanılır.
Hızlı imha yükümlülüğünün istisnası
MADDE 16- (1) İstilacı yabancı türler tespit
edildiğinde aşağıdaki durumlardan birinin varlığı halinde bilimsel ve teknik
kanıtlara dayanılarak hızlı imha önlemleri uygulanmayabilir:
a) İstilacı yabancı türlerin yerleşik hale
geldiği bölgede çok geniş alanlara yayılması ve mevcut imha yöntemlerinin
teknik olarak imkânsız olması.
b) Fayda-maliyet analizinin uzun vadede
maliyetin çok yüksek ve imhanın faydalarına göre orantısız olduğunu göstermesi.
c) Türe özgü uygun imha yöntemlerinin
olmaması.
ç) Mevcut imha yöntemlerinin insan
sağlığı, çevre ve diğer türler üzerinde ciddi olumsuz etkilere sahip olması.
(2) Hızlı imhanın uygulanmadığı durumlarda
istilacı yabancı türlerin daha fazla yayılmasını engellemek için sınırlandırma
önlemleri alınır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Geniş Yayılımlı İstilacı Yabancı Türlerin
Yönetimi
Yönetim tedbirleri
MADDE 17- (1) Danışma grupları, UİST listesine bir
istilacı yabancı türün dahil edilmesini takip eden 18 ay içerisinde, biyolojik
çeşitlilik, ilgili ekosistem hizmetleri ve insan sağlığı ya da ekonomi
üzerindeki olumsuz etkilerini asgari düzeye indirmek amacıyla, geniş yayılımlı
istilacı yabancı türler için etkili yönetim tedbirlerini belirler ve Komisyonun
onayına sunar.
(2) Yönetim tedbirlerinin türün çevre
üzerindeki etkileri ile orantılı olması, fayda-maliyet analizi ile 18 inci
maddede yer alan restorasyon tedbirlerine dayanması esastır.
(3) Yönetim tedbirleri, risk
değerlendirmesine ve maliyet verimliliğine dayanılarak önceliklendirilir.
(4) Yönetim tedbirleri, bir istilacı
yabancı türün popülasyonunun imhası, kontrolü veya sınırlandırılmasına yönelik
ölümcül veya ölümcül olmayan fiziksel, kimyasal veya biyolojik eylemlerden
oluşur.
(5) Yönetim tedbirleri, mevcut ve
gelecekteki istilalara karşı ekosistem direncini artırmayı hedefleyen eylemleri
de içerir.
(6) Geniş yayılımlı istilacı yabancı
türlerin ticari kullanımına; daha fazla yayılmayı önlemek için tüm önlemlerin
alınması koşuluyla, bunların yok edilmesine, popülasyon kontrolüne veya
sınırlandırılmasına yönelik yönetim tedbirlerinin bir parçası olarak geçici
süre ile izin verilebilir.
(7) Yönetim tedbirlerinin belirlenmesinde
ve uygulanmasında; insan sağlığını, çevreyi, özellikle hedeflenmeyen türleri ve
habitatlarını korumak amacıyla gereken özen gösterilir. Yönetim tedbirlerinin
etkinliği de dikkate alınarak, hayvanların önlenebilir ağrı, stres ya da acıdan
korunmaları sağlanır.
(8) Geniş yayılımlı istilacı yabancı
türlerle mücadelede, ilgili kurum ve kuruluşlar yönetim tedbirlerini uygular ve
sonuçlarını Genel Müdürlüğe bildirir.
(9) Genel Müdürlük yönetim tedbirlerine
ilişkin uygulamaların sonuçlarını, 12 nci maddedeki izleme sistemini kullanarak
izler.
Hasar gören ekosistemlerin restorasyonu
MADDE 18- (1) UİST listesindeki istilacı yabancı
türler tarafından bozulmuş, hasar görmüş ya da tahrip edilmiş ekosistemin
restorasyonu için fayda-maliyet analizi yapılır. Restorasyonun maliyetinin,
faydalarına kıyasla yüksek veya orantısız olmaması halinde restorasyon
yöntemleri uygulanır.
(2) Restorasyon tedbirleri;
a) Olumsuz etkiye maruz kalan bir
ekosistemin, bozulmaya karşı direnç, özümseme, uyum sağlama ve bunlardan
kurtulma yeteneğini artırmaya yönelik önlemleri,
b) Bir imha eylemini takiben istilanın
yeniden gerçekleşmesini engelleyen önlemleri, içerir.
(3) Restorasyon tedbirlerini uygulayacak
kurum ve kuruluşlar ile uygulama usul ve esasları Komisyon tarafından
belirlenir.
ALTINCI BÖLÜM
Ulusal İstilacı Yabancı Türler Komisyonu
ve Teknik Danışma Gruplarının
Teşekkülü ile Çalışma Usul ve Esasları
Ulusal İstilacı Yabancı Türler
Komisyonunun teşekkülü
MADDE 19- (1) İstilacı yabancı türlerle mücadeleye
ilişkin ilke ve kuralları belirlemek, UİST listesi ve izin süreçlerine dair
kararları almak, bu türlerin ülkeye girişlerinin önlenmesi ve yönetimine
ilişkin planlar ile strateji ve eylem planını onaylamak, kurumlar arası
koordinasyonu sağlamak ve uygulamaları yönlendirmek amacıyla, Ulusal İstilacı
Yabancı Türler Komisyonu Bakanlıkça oluşturulur.
Komisyonun görevleri
MADDE 20- (1) Komisyonun görevleri şunlardır:
a) İstilacı yabancı türlerle mücadele
konusunda ilke ve kuralları belirlemek.
b) UİST listesine ilişkin kararlar almak.
c) İstilacı yabancı türlerin ülke
sınırlarına girişinin önlenmesine ilişkin kararlar almak, geliş yolları eylem
planlarını onaylamak.
ç) İstilacı yabancı türlerin ekosistem ve
halk sağlığı açısından zararları konusunda halkı bilinçlendirmeye ilişkin
kararlar almak.
d) İstilacı yabancı türler tarafından
bozulmuş, zarar görmüş ya da tahrip edilmiş ekosistemin restorasyon ve
rehabilitasyonuna yönelik kararları almak.
e) Kamu kurumları ile yükseköğretim
kurumları tarafından yapılan istilacı yabancı türlerle ilgili
araştırma-geliştirme çalışmalarının sonuçlarının ulusal politika, program ve
eylem planlarına aktarılmasını sağlayacak kararları almak.
f) İstilacı yabancı türler strateji ve
eylem planını onaylamak ve uygulanmasında koordinasyonu sağlamak.
g) 8 inci ve 9 uncu maddelerde belirtilen
izinleri vermek.
ğ) İstilacı yabancı türlerle ilişkili izin
sistemine ilişkin kararları almak.
h) İstilacı yabancı türlerle ilişkili veri
tabanlarının entegrasyonuna ilişkin kararları almak.
ı) İstilacı yabancı türler yönetim
planlarını onaylamak.
i) İstilacı yabancı türler acil eylem
planlarını onaylamak.
j) Geniş yayılımlı istilacı yabancı türler
için belirlenen yönetim tedbirlerini onaylamak.
k) Bu Yönetmelik kapsamında
gerçekleştirilecek iş ve işlemlere ilişkin olarak ilgili kurum ve kuruluşları
belirlemek, kurumlar arasında yetki ve görev konusunda ortaya çıkan sorunları
çözümlemek ve kurumlar arasında koordinasyonu sağlamak.
Komisyonun çalışma usul ve esasları
MADDE 21- (1) Bakanlık Bakan Yardımcısı, Komisyon
Başkanıdır. Sekretarya hizmetleri Genel Müdürlük tarafından yerine getirilir.
(2) Komisyon, Komisyon Başkanının daveti
ile yılda en az bir kere gündemli olarak toplanır. Başkan ilgili kurum ve
kuruluşların talebi üzerine Komisyonu olağanüstü toplantıya çağırabilir.
(3) Komisyon salt çoğunlukla toplanır,
toplantıya katılan üyelerin oy çokluğu ile karar verilir. Oy sayısının eşitliği
halinde Başkanın oyu doğrultusunda karar verilir.
(4) Komisyon kararları toplantıya katılan
tüm üyeler tarafından imzalanır.
(5) Komisyon tarafından verilen kararlar
nihaidir.
Ulusal istilacı yabancı türler teknik
danışma gruplarının teşekkülü
MADDE 22- (1) İstilacı yabancı türler konusunda
yürütülen çalışmalara bilimsel ve teknik destek vermek amacıyla, Sucul İstilacı
Yabancı Türler Teknik Danışma Grubu ile Karasal İstilacı Yabancı Türler Teknik
Danışma Grubu Bakanlıkça oluşturulur.
Danışma gruplarının görevleri
MADDE 23- (1) Danışma gruplarının görevleri
şunlardır:
a) İstilacı yabancı türleri tanımlamak ve
etkilerine göre sınıflandırmak.
b) İstilacı yabancı türlerin girişlerinin
önlenmesi, erken tespiti, hızlı müdahalesi, kontrolü ve yok edilmesi hususlarında
yöntemi belirlemek ve uygulanması için gereken teknik desteği sağlamak.
c) Bilimsel ve teknik kanıta dayalı olarak
erken tespit edilen istilacı yabancı türlere ait risk değerlendirmesi yapmak
veya yaptırmak.
ç) UİST listesini oluşturmak.
d) 8 inci ve 9 uncu maddelerde belirtilen
izin taleplerini değerlendirmek.
e) İstilacı yabancı türler acil eylem
planlarını hazırlamak veya hazırlatmak.
f) Geniş yayılımlı istilacı yabancı türler
için yönetim tedbirlerini belirlemek.
g) İstilacı yabancı türler geliş yolları
eylem planlarını hazırlamak veya hazırlatmak.
ğ) İstilacı yabancı türler strateji ve
eylem planını hazırlamak veya hazırlatmak.
h) İstilacı yabancı türler yönetim
planlarını hazırlamak veya hazırlatmak.
ı) İstilacı yabancı türler tarafından bozulmuş,
zarar görmüş ya da tahrip edilmiş ekosistemin restorasyon ve rehabilitasyonuna
yönelik tedbirleri belirlemek.
i) Komisyon tarafından alınan kararların
uygulanmasına teknik destek vermek ve uygulama sonuçlarını değerlendirmek.
j) İstilacı yabancı türler yönetim
planlarının uygulamalarını izlemek, uygulama sürecini değerlendirmek ve
uygulamada karşılaşılan sorunlara teknik destek vermek.
Danışma grupları çalışma usul ve esasları
MADDE 24- (1) Danışma gruplarının başkanlığını Genel
Müdürlüğün ilgili genel müdür yardımcısı yapar. Sekretarya hizmetleri Genel
Müdürlük tarafından yerine getirilir.
(2) Danışma grupları yılda en az iki kez
toplanır. Başkan, danışma gruplarını gerekli hallerde toplantıya çağırabilir.
Komisyon ve danışma grupları tarafından
alınan kararların uygulanması
MADDE 25- (1) Gündem gereği görüşülen konular ile
ilgili alınan kararlar üyeler tarafından imzalanır.
(2) Alınan kararlar sekretarya tarafından,
uygulanmak üzere ilgili kurum ve kuruluşlara yazışma usullerine göre
gönderilir.
(3) Uygulama sonuçları ilgili kurum ve
kuruluşlar tarafından sekretaryaya bildirilir.
YEDİNCİ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Önlemlerin maliyetinin karşılanması
MADDE 26- (1) Restorasyon maliyetleri de dâhil olmak
üzere, istilacı yabancı türlerin biyolojik çeşitlilik, ekonomi ve insan sağlığı
üzerindeki olumsuz etkilerini önlemek, asgari düzeye indirmek ya da azaltmak
için gerekli önlemlerin maliyetlerinin karşılanması ve oluşan maliyetlerin 2872
sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında
istilacı yabancı türlerin kasıtlı olarak girişine ve yayılmasına sebep olanlara
rücu edilmesi esastır.
(2) Birinci fıkradaki önlemlerin istilacı
yabancı türlerin kasıtlı olarak girişine ve yayılmasına sebep olanlar
tarafından alınmaması veya bu önlemlerin yetkili makamlarca doğrudan alınması
nedeniyle kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılan harcamalar, 2872 sayılı Kanunun
3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi kapsamında 21/7/1953 tarihli ve
6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre
istilacı yabancı türlerin girişine ve yayılmasına sebep olandan tahsil edilir.
Teşvik sistemi
MADDE 27- (1) Komisyon tarafından istilacı yabancı
türlerle mücadele kapsamında ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde ilgili kurum
ve kuruluşlar tarafından ayni veya nakdi teşvik sistemleri uygulanmasına
ilişkin tavsiye kararı alınabilir.
Gayrimenkul sahibinin izni
MADDE 28- (1) UİST listesindeki türler veya erken
tespit edilen ve hızlı imha edilmesi gereken türler için gerekli önlemlerin
alınması maksadıyla öncelikle gayrimenkul sahibinin izni alınır. İzin
verilmemesi halinde; 2872 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının
(a) bendi kapsamında, Genel Müdürlükçe belirlenen önlemler gayrimenkul sahibi
tarafından alınır.
Halkın katılımı
MADDE 29- (1) Ülke sınırlarına girmiş olan istilacı
yabancı türlerin erken tespitini ve hızlı imhasını sağlamak amacıyla bu türler
ile mücadelede halkın katılımının sağlanması esastır. Bu amaçla yöre halkının
istilacı yabancı türler konusunda eğitimi ve bilgilendirilmesi, ilgili kurum ve
kuruluşlar ile sivil toplum kuruluşları tarafından yapılır.
Ticari olmayan türler
MADDE 30- (1) UİST listesindeki istilacı yabancı
türlerden ticari amaçla tutulmayan evcil hayvanların sahiplerine, hayvanlarını
doğal yaşamlarının sonuna kadar tutma izni;
a) Hayvanların UİST listesine dâhil
edilmeden önce alınmış olması veya 31 inci maddenin birinci fıkrasının (a)
bendi kapsamında edinilmiş olması,
b) Hayvanların kapalı muhafazada
tutularak, üremesinin ya da kaçmasının önlenmesi amacıyla tüm uygun tedbirlerin
alınması,
koşullarıyla verilir.
(2) Birinci fıkradaki koşulların
sağlandığını garanti edemeyen hayvan sahiplerinin ilgili hayvanları tutmasına
izin verilmez. Bu hayvanlara Genel Müdürlükçe el konulur ve 8 inci maddede belirtilen
şartları sağlayan tesislerde tutulabilir.
(3) Genel Müdürlük, birinci fıkrada
belirtilen hayvan sahipleri için, hayvanların muhafaza edilmesi sırasında
ortaya çıkabilecek riskler ile üreme ve kaçma ihtimalini en aza indirmeye
yönelik önlemler hakkında eğitim programları düzenler.
Ticari stoklar
MADDE 31- (1) UİST listesine dâhil edilmeden önce
edinilmiş istilacı yabancı türlerin örneklerine ait stokların ticari
sahiplerine, türlerin bu listeye dâhil edilmesini takip eden bir yıllık süre
ile aşağıdaki faaliyetler için Genel Müdürlükçe izin verilebilir:
a) Üremelerine ya da kaçmalarına engel
olacak koşulların sağlanmasına yönelik tüm tedbirlerin alınması ve kapalı
muhafazada taşınması şartıyla canlı bireylerin ya da bu türlerin üreyebilir
kısımlarının ticari ve ticari olmayan kullanıcılara satılması.
b) Araştırma veya saha dışı muhafaza
tesislerine gönderilmesi ve tutulması.
c) 8 inci madde kapsamında tıbbi
faaliyette bulunulabilmesi.
ç) Stokların eritilmesi amacıyla bu
örneklerin önlenebilir ağrı, stres ya da acı vermeden yok edilmesi.
Serbest bölgeler
MADDE 32- (1) Bu Yönetmelik kapsamında yer alan
hükümler, aksine bir düzenleme bulunmadığı sürece serbest bölgelerde de
uygulanır.
İdari yaptırımlar
MADDE 33- (1) 8 inci ve 9 uncu maddelerde belirlenen
usul ve esaslara aykırı olarak;
a) Sahte ve geçersiz belge kullanılması,
b) Belgelerin alınmasında yalan beyanda
bulunulması,
c) Belgelerde tahrifat yapılması,
durumlarında bu belgelere dayanılarak
verilen izinler Genel Müdürlükçe iptal edilir ve bulundurulan istilacı yabancı
türlere el konulur. Konuyla ilgili olarak Cumhuriyet başsavcılığına suç
duyurusunda bulunulur. El konulan türlerin kaçma, yayılma ya da yer değiştirme
riski; türlerin aidiyeti, biyolojisi ve dağılma yöntemleri, öngörülen
faaliyetler ve öngörülen kapalı muhafaza, çevre ile etkileşim ve diğer ilgili
faktörler dikkate alınmak suretiyle etkili bir şekilde yönetilir.
(2) UİST listesindeki istilacı yabancı
türlerin 8 inci ve 9 uncu maddelerde belirtilen izinler alınmaksızın ülke
sınırları içine sokulmak veya transit olarak taşınmak istenmesinin tespiti
halinde 27/10/1999 tarihli ve 4458 sayılı Gümrük Kanununun ilgili
maddelerindeki yaptırımlar uygulanır.
(3) 7 nci maddedeki kısıtlamalara aykırı
davranmak ve 8 inci ve 9 uncu maddelerde belirtilen önlemlere uymamak suretiyle
biyolojik çeşitliliği tahrip edenlere 2872 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin
birinci fıkrasının (k) bendi uyarınca idari para cezası uygulanır.
(4) 7 nci maddedeki kısıtlamalara aykırı
davranılması ve 8 inci ve 9 uncu maddelerde belirtilen önlemlere uyulmaması
halinde; 4915 sayılı Kanun kapsamındaki yaban hayvanları için, mezkûr Kanunun
18 inci ve 19 uncu maddeleri uyarınca 26 ncı maddesindeki idari para cezası
uygulanır.
(5) UİST listesindeki sucul istilacı
yabancı türlerle ilgili olarak 7 nci maddedeki kısıtlamalara aykırı
davranılması ve 8 inci ve 9 uncu maddelerde belirtilen önlemlere uyulmaması
halinde 1380 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi kapsamında idari yaptırım uygulanır.
Avrupa Birliği mevzuatına uyum
MADDE 34- (1) Bu Yönetmelik, istilacı yabancı
türlerin girişinin ve yayılmasının önlenmesi ile yönetimi hakkında 22/10/2014
tarihli ve (AB) 1143/2014 sayılı Avrupa Parlamentosu ve Konsey Tüzüğü dikkate
alınarak Avrupa Birliği mevzuatına uyum çerçevesinde hazırlanmıştır.
Yürürlük
MADDE 35- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 36- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Tarım ve
Orman Bakanı yürütür.
NB
Programa Giriş