İş bu DERLEME’nin programda yayınlanmasına izin veren Ankara Gümrük Müşavirleri Dernek Yönetimi ve Arif KÜMBÜL üstadımıza ‘siz kullanıcılar adına’ teşekkür ediyoruz.

Kaynak: https://www.agm.org.tr/dernek-duyurulari/yazisma-rehberi

YAZIŞMALAR İÇİN REHBER

DERLEYEN

Arif KÜMBÜL

ANKARA GÜMRÜK MÜŞAVİRLERİ DERNEĞİ

YÖNETİM KURULU ÜYESİ

Şubat 2026

İçindekiler

I.     YAZININ OLUŞTURULMASI. 2

1.     Belgenin şekli özellikleri 2

2.     Yazı tipi ve harf büyüklüğü. 2

3.     Yazı alanı 2

4.     Tarih. 2

5.     Konu. 2

6.     Muhatap. 2

7.     İlgi 3

8.     Metin. 3

9.     İmza. 4

10.   Ek  4

11.   Sayfa Numarası 4

II. YAZI METNİNİ OLUŞTURURKEN DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN YAZIM KURALLARI  4

1.    Metin İçindeki Yer, Mekân, İdare, Birim, İhale, Proje vb. Adlarının Yazımı 4

2.    Metin İçinde Mevzuata Atıf Yapılması 4

3.    Metin İçinde Dikkat Edilmesi Gereken Anlatım Bozuklukları 5

a.     Kelime veya Eklerin Sık Tekrar Etmesi 5

b.     Gereksiz Kelime Kullanımı ve Mantık İlkelerine Aykırılık. 5

c.     Sıralama Hataları, Kelimelerin Yanlış Anlamda ve Birbirlerinin Yerine Kullanımı (Çelişme-Aykırılık) 5

d.     Cümle Ögelerinin Eksikliği ve Tamlama Kusurları 6

4.    Metin İçinde Dikkat Edilmesi Gereken Yazım Kuralları 7

a.     Ayrı Yazılan Birleşik Kelimeler 7

b.     Bitişik Yazılan Birleşik Kelimeler 7

c.     Bağlaç Olan da/de’nin Yazımı 7

d.     Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler 8

e.     Kısaltmaların Yazımı 10

f.     Kısaltmalara Getirilen Eklerin Yazımı 10

g.     İkilemelerin Yazımı 10

h.     Sayıların Yazılışı 10

i.      Düzeltme İşaretinin (^) Kullanımı 11

j.      Noktalama İşaretlerinin Kullanımı 11

III. YAZIŞMALARDA SIKLIKLA YANLIŞ KULLANILAN KELİMELER.. 15

Kamu kurum ve kuruluşlarının kendi içlerinde, birbirleriyle veya gerçek ya da tüzel kişiler ile iletişim sağlamak amacıyla yaptıkları yazışmalarda uygulanacak usul ve esaslar, en son 10.06.2020 tarih ve 31151 sayılı Resmî Gazetede 2646 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ekinde yayımlanan ‘Resmi Yazışmalarda Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’ ile belirlenmiştir.

Yine anılan Yönetmeliğin 36’ncı maddesi hükmü gereğince Yönetmelik maddelerinin detaylandırılması ve uygulama esaslarının daha kapsamlı ifade edilebilmesi amacıyla Kılavuz da hazırlanmıştır. Bu kılavuza aşağıdaki link aracılığıyla ulaşılması mümkündür.

https://www.tccb.gov.tr/assets/dosya/resmiyazisma/dosyalar/kilavuz.pdf

Söz konusu yönetmelik ve kılavuzun, gerçek ve tüzel kişilerin kendi aralarında veya resmî kurumlarla yapacakları yazışmalar yönünden bağlayıcı bir yanı bulunmamakla beraber sağlıklı bir iletişim için pekâlâ rehber alınabileceği öngörülerek bu metinde esas itibariyle anılan Yönetmelikle belirlenen kurallara yer verilmiş; keza, bilhassa yazışma metinlerini oluştururken uyulması gereken yazım kurallarına dikkat çekmek bakımından kılavuzun ilgili bölümlerinin bu metne taşınmasında yarar görülmüştür.

Kılavuzun anılan bölümlerinin Türk Dil Kurumunca yayımlanan Yazım Kılavuzu ve Türkçe Sözlük dikkate alınarak hazırlandığı bilinmektedir.

I.                   YAZININ OLUŞTURULMASI

1.                  Belgenin şekli özellikleri

Yazıların A4 (210×297 mm) boyutlu kâğıda çıktı alınacak şekilde hazırlanması esastır. Ekleri, farklı form, format veya ebatlarda hazırlanabilir.

2.                  Yazı tipi ve harf büyüklüğü

Hazırlanan belgelerde "Times New Roman" veya "Arial" yazı tipi normal yazı stilinde kullanılır. Harf büyüklüğünün Times New Roman için 12 punto, Arial için 11 punto olması esastır. Ancak gerekli hallerde yazı alanında harf büyüklüğü 9 puntoya, iletişim bilgileri kısmında ise 8 puntoya kadar düşürülebilir. Belge eklerinde farklı yazı tipi ve harf büyüklüğü kullanılabilir.

3.                  Yazı alanı

Belgenin yazı alanı sayfanın üst, sol ve sağ kenarından 1,5 cm boşluk bırakılarak düzenlenir. Logo kullanılmak istendiğinde sayfanın üst boşluğu 0,5 cm olarak düzenlenir.

4.                  Tarih

Tarih; üstten iki satır boşluk bırakılarak yazı alanının en sağında gün, ay, yıl olarak rakamla ve aralarına nokta işareti "." konularak yazılır. Gün ve ay iki haneli, yıl ise dört haneli olarak düzenlenir (Örnek: 01.09.2019). Ay adları, harfle de yazılabilir. Bu durumda gün, ay ve yıl arasına herhangi bir işaret konulmaz (Örnek: 10 Ekim 2019).

5.                  Konu

“Konu:” yan başlığı, yazı alanının solundan başlanarak tarihin bir alt satırına yazılır. Belgenin konusu, yazı alanının dikey orta hizasını geçmeyecek biçimde kelimelerin baş harfleri büyük olarak ve sonuna herhangi bir noktalama işareti konulmaksızın yazılır. Konu, bir satırı geçerse ikinci ve devamındaki satırlar “Konu:” yan başlığının altı boş bırakılarak yazılır.

Konu, belgenin içeriği hakkında kısa ve öz bilgi barındırır.

6.                  Muhatap

Muhatap, belgenin gönderildiği idareyi veya kişiyi belirtir. Bu bölüm konunun son satırından itibaren, iki satır boşluk bırakılarak ve sayfa ortalanarak yazılır.

Muhatabın idare veya özel hukuk tüzel kişisi olması durumunda, adı büyük harflerle ve sonuna yönelme hâl eklerinden uygun olanı getirilerek yazılır. İhtiyaç duyulması halinde, aşağıdaki örneklerde görüleceği üzere muhataba ilişkin birim adı bilgileri parantez içinde ilk harfleri büyük diğerleri küçük harflerle bir alt satıra yazılır.

İdare Biriminin Belirtilmemesi Durumuna İlişkin Örnekler:

TİCARET BAKANLIĞINA

ORTA ANADOLU GÜMRÜK VE DIŞ TİCARET BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜNE

İSTANBUL GÜMRÜK VE DIŞ TİCARET BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜNE

İdare Biriminin Belirtilmesi Durumuna İlişkin Örnekler:

TİCARET BAKANLIĞINA

(Gümrükler Genel Müdürlüğü)

ORTA ANADOLU GÜMRÜK VE DIŞ TİCARET BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜNE

(Transit Şube Müdürlüğü)

İSTANBUL GÜMRÜK VE DIŞ TİCARET BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜNE

(Ekonomik Etkili Gümrük Rejimleri Şube Müdürlüğü)

7.                  İlgi

İlgi, belgenin bağlantılı olduğu diğer belge veya belgelerin belirtildiği bölümdür.

“İlgi:” yan başlığı, muhatap bölümünün son satırından itibaren iki satır boşluk bırakılarak ve yazı alanının solundan başlanarak yazılır.

“Konu” ve “İlgi” yan başlıklarından sonra kullanılan iki nokta işareti aynı hizada yazılır.

İlgide yer alan bilgiler bir satın geçerse, devamı “İlgi:” yan başlığının ve sıralamayı gösteren harflerin altı boş bırakılarak alt satıra yazılır.

İlginin birden fazla olması durumunda, belgeler önceki tarihli olandan başlanarak tarih sırasına göre sıralanır. Sıralamada, Türk alfabesinde yer alan bütün küçük harfler, kendilerinden sonra kapama parantez işareti “)” konularak kullanılır.

İlgide, ilgi tutulan belgeyi gönderen idarenin adı ile belgenin tarihi ve sayısı belirtilir.

8.                  Metin

Metin alanı, “Muhatap” veya varsa “İlgi” ile “İmza” arasındaki kısımdır.

“İlgi” ile metin başlangıcı arasında bir satır, “İlgi” yoksa belgenin muhatabı ile metin başlangıcı arasında iki satır boşluk bulunur.

Metindeki kelime aralarında ve noktalama işaretlerinden sonra bir karakter boşluk bırakılır. Noktalama işaretleri kendinden önce gelen harfe bitişik yazılır.

Paragrafa 1,25 cm içeriden başlanır ve metin iki yana hizalanır. Paragraflar arasında satır boşluğu bırakılmaz. İhtiyaç duyulması halinde paragraflar harf veya rakam ile sıralanabilir.

Birden fazla sayfa tutan üst yazılarda tarih, konu, muhatap ve ilgi bilgilerine sadece ilk sayfada; imza, ek bilgisine ise sadece son sayfada yer verilir.

 Metin içinde geçen sayılar, rakamla veya harfle yazılabilir. Gerekli görülmesi halinde sayılar rakamla yazıldıktan sonra parantez içinde harfle de gösterilebilir.

Dört ve dörtten çok haneli sayılar sondan sayılmak üzere üçlü gruplara ayrılarak yazılır ve araya nokta (.) işareti konulur (Örnek: 1.452; 25.126; 326.197). Sayılarda kesirler virgül (,) ile ayrılır (Örnek: 10.545,72).

Yazı, Türk Dil Kurumu tarafından hazırlanan Yazım Kılavuzu ve Türkçe Sözlük`ün güncel yayımı esas alınarak dil bilgisi kurallarına göre anlamlı ve özlü olarak yazılır. Yazı içinde zorunlu olmadıkça yabancı kelimeye yer verilmez, verildiği durumda ise parantez içinde anlamı belirtilir.

 Metin içinde yer alan alıntılar tırnak içinde ve/veya eğik (italik) olarak yazılabilir.

Metin içinde harfler kullanılarak maddelendirmeye/numaralandırmaya ihtiyaç duyulduğunda, Türk alfabesinde yer alan bütün küçük harfler kendilerinden sonra kapama parantez işareti “)” konularak kullanılır.

Metin içinde kısaltma kullanılacak ise ifadenin ilk kullanıldığı yerde açık biçimi, sonra parantez içinde kısaltılmış biçimi yazılır (Örnek: Bağlayıcı Tarife Bilgisi (BTB)).

Resmi makamlara muhatap yazılar, gerçek kişi tarafından yazılıp imzalandığı takdirde “… arz ederim.”, tüzel kişi adına yazılıp yetkilisi tarafından imzalandığı takdirde “… arz ederiz.” ibaresiyle bitirilmelidir. İmzanın üstünde ayrıca Saygılarımla/Saygılarımızla’ ibaresine yer verilebilir.

Muhatabı gerçek kişi veya özel hukuk tüzel kişisi olan yazılar, “Bilgilerinize sunulur.” ibaresiyle bitirilebilir; yine imzanın üstünde ayrıca Saygılarımla/Saygılarımızla’ ibaresine yer verilebilir.

9.                  İmza

Metnin bitiminden itibaren iki ila dört satır boşluk bırakılarak, belgeyi imzalayacak olan kişinin adına, soyadına ve bunların altında unvanına, yazı alanının en sağında ortalanarak yer verilir

Belgeyi imzalayanın adı ilk harfi büyük diğerleri küçük, soyadı ise büyük harflerle yazılır. Unvan, ad ve soyadın altına ilk harfleri büyük diğerleri küçük harflerle yazılır. Akademik unvanlar veya rütbeler adın ön tarafına ya da bir satır altına ilk harfleri büyük diğerleri küçük harflerle açık ya da kısaltılarak yazılabilir.

İmza, ad ve soyadın üzerinde bırakılan boşluğa el yazısıyla, kaybolmayacak ve kâğıda işlemesini sağlayacak mavi renkli kalemle atılır.

10.               Ek

Belgede ek olması halinde “Ek:” başlığı imza bölümünden sonra uygun satır boşluğu bırakılarak ve yazı alanının solundan başlanarak yazılır.

Belgenin sadece bir eki olması durumunda “Ek:” başlığının sağında eki belirtecek ibareye yer verilir. Belgede birden fazla ek varsa “Ek:” başlığının altında ekler numaralandırılır ve ekleri belirtecek ibarelere yer verilir. Eklerin sayfa, adet, kişi sayısı gibi açıklayıcı ifadeleri parantez içinde belirtilir. Birden fazla ek olması durumunda eklerin üzerinde ek numarası, yazı alanının sağ üst köşesinde belirtilir.

Ek listesi yazı alanına sığmayacak kadar uzunsa ayrı bir sayfada, “EK LİSTESİ” başlığı altında yazılır ve üst yazıda “Ek: Ek Listesi” şeklinde gösterilir.

11.               Sayfa Numarası

Birden fazla sayfa tutan belgelere sayfa numarası verilir. Sayfa numarası, altta sayfanın sağında, toplam sayfa sayısının kaçıncısı olduğunu gösterecek şekilde belirtilir.

II. YAZI METNİNİ OLUŞTURURKEN DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN YAZIM KURALLARI

1.                  Metin İçindeki Yer, Mekân, İdare, Birim, İhale, Proje vb. Adlarının Yazımı

Metin alanında bir toplantı, yer, mekân, idare, birim, ihale, proje vb. adlarının devamına getirilen kelimeler özel isme dâhil olmaktadır. Söz konusu kelimeler de tıpkı özel ismin diğer kısmı gibi ilk harfi büyük yazılmalı ve sonuna gelen ek gerekliyse kesme işaretiyle ayrılmalıdır.

2.                  Metin İçinde Mevzuata Atıf Yapılması

Yazılarda, herhangi bir mevzuat düzenlemesine sıklıkla atıflar yapılmaktadır. Metinde yapılabilecek atıf örnekleri aşağıda belirtilmektedir:

3.                  Metin İçinde Dikkat Edilmesi Gereken Anlatım Bozuklukları

Yazılardaki anlatım bozuklukları muhatabın belgeyi anlaması ve algılamasında güçlük yaşamasına sebebiyet vermektedir. Yazı metinlerinde yapılan anlatım bozukluklarının sebepleri genel itibariyle aşağıdaki gibi sıralanabilir:

·                    Çok uzun cümleler kurulması (4-5 satırlık)

·                    Cümle ögelerinin (özne-tümleç-nesne-yüklem) eksik olması

·                    Aynı anlama gelen veya birbirini çağrıştıran ifadelerin aynı cümle içinde kullanımı

·                    Aynı veya benzer seslerin (harflerin) sık tekrar etmesi (ve bağlacının aynı cümle içinde çok fazla kullanılması gibi)

a.                   Kelime veya Eklerin Sık Tekrar Etmesi

Aynı cümle içinde özellikle de aynı bağlaçların ikiden fazla tekrar etmesi anlatımın akıcılığını etkilemektedir. Hazırlanan metinlerde ses tekrarları dikkate alınarak alternatifler üzerinde durulmalıdır.

b.                  Gereksiz Kelime Kullanımı ve Mantık İlkelerine Aykırılık

Yazılarda, çoğu zaman aynı anlamda, birbirini çağrıştıran veya gereksiz kullanılan kelimeler cümle içinde yer alabilmektedir. Bazı durumlarda bu kelimeler, gereksiz gibi görünmemesine rağmen mantık ilkelerinde aykırılığa sebep olmaktadır:

c.                   Sıralama Hataları, Kelimelerin Yanlış Anlamda ve Birbirlerinin Yerine Kullanımı (Çelişme-Aykırılık)

Kavramların oluşumundaki öncelik durumu dikkate alınmadan hazırlanan cümlelerde sıralama hatalarıyla karşılaşılabilmektedir. Yaralanma-ölüm, ihale-satın alma gibi birbirinin devamı olabilecek süreçler aynı cümle içinde kullanıldığında sıralamaya dikkat edilmelidir:

Birbirlerini çağrıştırması sebebiyle birbirlerinin yerine kullanılan kelimeler anlatım bozukluğuna sebep olabilmektedir. Özellikle yüklemde olumsuz (neden olmak, sebep olmak vb.), nötr (oluşturmak, hazırlamak vb.) ve olumlu (sağlamak, kazandırmak vb.) olarak nitelendirebileceğimiz kelimelerin kullanımında cümlede verilmek istenen anlam dikkate alınarak tercih yapılmalıdır:

d.                  Cümle Ögelerinin Eksikliği ve Tamlama Kusurları

Yazılarda sıklıkla tercih edilen sıralı ve birleşik cümlelerde öge eksikliği ile cümlelerde yer alan bazı tamlamalardaki kusurlar çoğu zaman karşılaşılan bir anlatım bozukluğuna neden olmaktadır:

4.                  Metin İçinde Dikkat Edilmesi Gereken Yazım Kuralları

a.                   Ayrı Yazılan Birleşik Kelimeler

·                    Etmek, edilmek, olmak, olunmak yardımcı fiilleriyle kurulan birleşik fiiller, ilk kelimesinde herhangi bir ses değişmesi, düşmesi veya türemesi olmadığı durumlarda ayrı yazılır:

arz etmek, ilan etmek, kabul edilmek, not etmek, söz etmek, var olmak, yok etmek vb.

Ses değişmesi, düşmesi veya türemesi durumu: reddetmek, resmetmek vb.

·                    Dış, iç, sıra sözleriyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır:

ahlak dışı, çağ dışı, kanun dışı, olağan dışı, yasa dışı, yurt dışı, hafta içi, yurt içi, ardı sıra, peşi sıra, yanı sıra vb.

·                    Alt, üst, ana, ön, art, arka, yan, karşı, iç, dış, orta, büyük, küçük, sağ, sol, peşin, bir, iki, tek, çok, çift sözlerinin başa getirilmesiyle oluşturulan birleşik kelime ve terimler ayrı yazılır:

alt kurul, üst taraf, ana bilim dalı, ana dili, ön söz, ön yargı, art niyet, arka plan, yan etki, karşı görüş, karşı oy, iç tüzük, dış borç, dış hat, orta nokta, büyük defter, küçük harf, peşin hüküm, bir maddeli, iki anlamlı vb.

b.                  Bitişik Yazılan Birleşik Kelimeler

·                    Baş sözüyle oluşturulan sıfat tamlamaları bitişik yazılır:

başçavuş, başhekim, başhemşire, başkahraman, başkent, başkomutan, başmüfettiş, başsavcı, başyazar vb.

·                    Bir topluluğun yöneticisi anlamındaki başı sözüyle oluşturulan belirtisiz isim tamlamaları bitişik yazılır:

aşçıbaşı, binbaşı, onbaşı, ustabaşı, yüzbaşı vb.

·                    Biraz, birçok, birçoğu, birkaç, birkaçı, birtakım, herhangi, hiçbir, hiçbiri belirsizlik sıfat ve zamirleri de gelenekleşmiş olarak bitişik yazılır.

·                    Ev kelimesiyle kurulan birleşik kelimeler bitişik yazılır:

aşevi, bakımevi, basımevi, doğumevi, konukevi, orduevi, öğretmenevi, polisevi, yayınevi vb.

·                    Hane ve name kelimeleriyle oluşturulan birleşik kelimeler bitişik yazılır:

Yazıhane, beyanname, kanunname vb.

Not: Hastane, Eczane, Pastane ve Postane sözleri gelenekleşmiş olarak böyle yazılır.

·                    “–zede” ile oluşturulmuş birleşik kelimeler bitişik yazılır:

depremzede, afetzede, selzede, kazazede vb.

·                    Mevzuatta bitişik geçen veya bitişik olarak tescil ettirilmiş olan kuruluş adları bitişik yazılır:

İçişleri, Dışişleri, Genelkurmay, Yükseköğretim Kurulu, Açıköğretim Fakültesi, Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı vb.

c.                   Bağlaç Olan da/de’nin Yazımı

·                    Bağlaç olan da/de, kendisinden önceki kelimenin son ünlüsünün kalınlığı veya inceliğine göre ve ayrı olarak yazılır:

Kamulaştırma sonucunda vatandaş da memnun olmuştur.

·                    da/de ifadesi, cümleden çıkartıldığında cümle anlamsızlaşmıyorsa bu durum ifadenin bağlaç olduğunu göstermektedir:

Ayrı yazılan da/de hiçbir zaman ta/te biçiminde yazılmaz:

Malzeme de hizmet de ihaleyle alınacaktır. (hizmet te değil)

·                    Da/de bağlacını kendisinden önceki kelimeden kesme ile ayırmak yanlıştır:

Başkanlığımız da bilişim sistemleri kullanmaktadır. (Başkanlığımız’da değil)

·                    Ya sözüyle birlikte kullanılan da ayrı yazılır:

Uzlaşma ya da süre uzatımı talep edilecektir. (yada değil)

d.                  Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler

Cümleler büyük harfle başlamalıdır. Cümlelerin başında büyük harfin kullanımına ilişkin ortaya çıkan bazı ihtilaflı durumlar şöyledir:

·                    İki noktadan sonra gelen cümleler büyük harfle başlar:

Resmî yazı öğrenci karnesi gibidir: Yazıyı hazırlayan kamu personelinin ve yazının sahibi idarenin kalitesini ve başarısını muhatabına yansıtır.

Not: İki noktadan sonra cümle ve özel ad niteliğinde olmayan örnekler sıra landığında bunlar büyük harfle başlamaz:

Söz konusu listede yer alacak malzemeler: kalem, silgi, cetvel

·                    Rakamla başlayan cümlelerde rakamdan sonra gelen kelime özel ad değilse büyük harfle başlamaz:

2022 yılında yerli otomobilin seri üretimi başlamış olacaktır.

·                    Örnek niteliğindeki kelimelerle başlayan cümlede de ilk harf büyük yazılır:

Masa, sandalye ve kitaplık gibi birçok eşyanın satın alınması gerekmektedir.

Özel adlar büyük harfle başlar:

·                    Kişi adlarıyla soyadları büyük harfle başlar (Resmî yazışmalarda soyadı tamamen büyük yazılır.). Kişi adlarından önce ve sonra gelen ünvanlar, saygı sözleri, rütbe adları ve lakaplar da büyük harfle başlar:

Ali YILMAZ, Prof. Dr. Aziz SANCAR, Bakan Mehmet ŞİMŞEK, Zeynep Hanım vb.

·                    Cümle içinde özel adın yerine kullanılan makam veya ünvan sözleri büyük harfle başlar:

Konuk heyet Vali tarafından ağırlanmıştır.

·                    Millet, boy, dil ve lehçe adları büyük harfle başlar:

Alman, Japon, Rus, Türk; Kazak, Tatar; Türkçe, Rusça, Arapça; Oğuzca, Tatarca, vb.

·                    Devlet adları büyük harfle başlar:

Türkiye Cumhuriyeti, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Azerbaycan, Amerika Birleşik Devletleri vb.

·                    Din ve mezhep adları ile bunların mensuplarını bildiren sözler büyük harfle başlar:

Müslümanlık, Müslüman; Hristiyanlık, Hristiyan; Musevilik, Musevi; Budizm, Budist; Hanefilik, Hanefi; Katoliklik, Katolik vb.

·                    Yer adları (kıta, bölge, il, ilçe, köy, semt vb.) büyük harfle başlar:

Afrika, İç Anadolu, İstanbul, Ürgüp, Akçaköy, Kızılay, Sarıyer vb.

Not: Özel ada dâhil olmayıp tamlama kuran şehir, il, ilçe, belde, köy vb. sözler küçük harfle başlar:

Konya ili, Etimesgut ilçesi, Uzungöl beldesi, Beşkonak köyü vb.

·                    Mahalle, meydan, bulvar, cadde, sokak adlarında geçen mahalle, meydan, bulvar, cadde, sokak kelimeleri büyük harfle başlar:

Göksu Mahallesi, Karaköy Meydanı, Atatürk Bulvarı, İzzet Baysal Caddesi, Akdeniz Sokağı vb

·                    Yapı adlarının (Saray, köşk, han, kale, köprü, kule, anıt vb.) bütün kelimeleri büyük harfle başlar:

Dolmabahçe Sarayı, Çankaya Köşkü, Horozlu Han, Alanya Kalesi, Galata Köprüsü, Beyazıt Kulesi, Zafer Abidesi vb.

·                    Kurum, kuruluş ve kurul adlarının her kelimesi büyük harfle başlar:

Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği, Hacettepe Üniversitesi Rektörlüğü, Devlet Malzeme Ofisi Genel Müdürlüğü, Milli Kütüphane, Çankaya Lisesi, ABCÇ Yazılım, Ankara Gümrük Müşavirleri Derneği, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü vb.

·                    Mevzuat adlarının her kelimesi büyük harfle başlar:

Gümrük Kanunu, Gümrük Yönetmeliği, 652 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı vb.

·                    Kurum, kuruluş, kurul, merkez, bakanlık, üniversite, fakülte, bölüm, kanun, tüzük, yönetmelik ve makam sözleri aslı yerine kullanıldığında büyük harfle başlar:

Türkiye Büyük Millet Meclisi her yıl 1 Ekim’de toplanır. Bu yıl ise Meclis, yeni döneme erken başlayacaktır.

2876 sayılı Kanun bu yıl yeniden gözden geçirilmektedir.

Yazarlara ödenecek telif ücreti, Telif Hakkı Yayın ve Satış Yönetmeliği’ne göre düzenlenmektedir. Yapılan işlem Yönetmelik’in 4’üncü maddesine aykırı düşmektedir.

·                    Kitap, dergi, gazete ve sanat eserlerinin (tablo, heykel, beste vb.) her kelimesi büyük harfle başlar:

Safahat, Türk Dili, Resmî Gazete, Kaplumbağa Terbiyecisi, İstiklal Marşı vb.

Not: Özel adlarda yer alan kelimelerin ilk harfleri büyük yazıldığında “ve”, “ile”, “veya” sözleri küçük harfle yazılır:

Destek Hizmetleri, Tasfiye İşleri ve Döner Sermaye Genel Müdürlüğü

Orta Anadolu Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüğü

Geçici veya Belirli Süreli İşlerde İş Sağlığı ve Güvenliği Hakkında Yönetmelik vb.

·                    Özel adın tamamı büyük yazıldığında “ve”, “ile”, “veya” büyük harfle yazılır:

TARIM VE ORMAN BAKANLIĞINA vb.

·                    Ulusal, resmî ve dinî bayramlarla anma ve kutlama günlerinin adları büyük harfle başlar:

Cumhuriyet Bayramı, Ramazan Bayramı, Miraç Kandili, Öğretmenler Günü, 14 Mart Tıp Bayramı vb.

·                    Özel adlardan türetilen bütün kelimeler büyük harfle başlar:

Türklük, Türkçülük, Türkçe, Avrupalı, Avrupalılaşmak, Asyalılık, Konyalı vb.

·                    Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adları büyük harfle başlar:

29 Mayıs 1453 Salı günü, 29 Ekim 1923, 28 Aralık 1982’de göreve başlamıştır.

Lale Festivali 25 Haziran’da başlayacaktır.

Not: Para birimleri büyük harfle başlamaz: lira, kuruş, avro, dinar, dolar, liret vb.

e.                   Kısaltmaların Yazımı

·                    Kuruluş ve ülke adlarının kısaltmaları her kelimenin ilk harfinin büyük ve nokta konulmadan yazılmasıyla yapılır:

TBMM (Türkiye Büyük Millet Meclisi), TDK (Türk Dil Kurumu), ABD (Amerika Birleşik Devletleri) vb.

·                    Bazı kısaltmalarda ise kısaltmanın akılda kalabilmesi için yeni bir kelime oluşturma amacı güdülür:

BOTAŞ (Boru Hatları ile Petrol Taşıma Anonim Şirketi), TİGEM (Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü), TÖMER (Türkçe Öğretim Merkezi) vb.

·                    Gelenekleşmiş olarak Türkiye Cumhuriyeti kısaltması T.C. şeklinde yazılır. Bunun dışında tamamı büyük harfle yapılan kısaltmalarda noktalama işareti kullanılmaz: T.B.M.M. (TBMM)

·                    Ölçü birimlerinin uluslararası kısaltmaları kullanılır:

m (metre), kg (kilogram), cm² (santimetrekare)

·                    Kuruluş ve ülke adları dışında kalan kelime veya kelime gruplarının kısaltılmasında, ilk harfle birlikte kelimeyi oluşturan temel harfler dikkate alınır.

Kısaltılan kelime veya kelime grubu; özel ad, ünvan veya rütbe ise ilk harf büyük; cins isim ise ilk harf küçük olur: İng. (İngilizce), Kocatepe Mah. (Mahallesi), Maçka Sok. (Sokağı), Prof. (Profesör), Dr. (Doktor), Av. (Avukat), Alb. (Albay), Gen. (General), çev. (çeviren) vb.

f.                   Kısaltmalara Getirilen Eklerin Yazımı

·                    Küçük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde kelimenin okunuşu esas alınır:

cm’yi, kg’dan, mm’den vb.

·                    Büyük harflerle yapılan kısaltmalara getirilen eklerde ise kısaltmanın son harfinin okunuşu esas alınır:

CB’den, TDK’den, THY’de, TRT’den, TL’nin vb.

·                    Kısaltması büyük harflerle yapıldığı hâlde bir kelime gibi okunan kısaltmalara getirilen eklerde kısaltmanın okunuşu esas alınır:

ASELSAN’da, BOTAŞ’ın, NATO’dan, UNESCO’ya vb.

Not 1: Numaranın kısaltması da kelime gibi okunduğundan ek, okunuşa göre getirilecektir:

No.lu, No.suz

Not 2: Sonunda nokta bulunan kısaltmalarla üs işaretli kısaltmalara gelen ekler kesmeyle ayrılmaz. Bu tür kısaltmalarda ek noktadan ve üs işaretinden sonra, kelimenin veya üs işaretinin okunuşuna uygun olarak yazılır:

vb.leri, Alm.dan, İng.yi; cm³e vb.

g.                  İkilemelerin Yazımı

·                    İkilemeler ayrı yazılır:

adım adım, çeşit çeşit, enine boyuna, kırk elli (yıl), üç beş (kişi), yüz yüz elli (yıllık) vb.

·                    İsim durum ekleri ve iyelik ekiyle yapılan ikilemeler de ayrı yazılır:

baş başa, iç içe, yan yana, baştan başa, elden ele, günden güne, yıldan yıla, başa baş, bire bir (ölçü), ardı ardına, günü gününe vb.

h.                  Sayıların Yazılışı

·                    Sayılar harflerle de yazılabilir:

dört kardeş, haftanın beşinci günü vb. Buna karşılık saat, para tutarı, ölçü, istatistik verilere ilişkin sayılarda rakam kullanılır: 11.00’de, 1.500.000 lira, 25 kilogram, 150 kilometre, 1.250.000 kişi vb.

·                    Birden fazla kelimeden oluşan sayılar ayrı yazılır:

iki yüz, üç yüz altmış beş, bin iki yüz elli bir vb.

·                    Para ile ilgili işlem ve senet, çek vb. ticari belgelerde geçen sayılar bitişik yazılır:

650,35 (altıyüzelliTL,otuzbeşkr).

·                    Yüzde ve binde işaretleri yazılırken sayılarla işaret arasında boşluk bırakılmaz:

%25, %50 vb.

·                    Sayılarda kesirler virgülle ayrılır:

15,2 (15 tam, onda 2), 5,26 (5 tam, yüzde 26) vb.

·                    Sıra sayıları yazıyla veya rakamla gösterilebilir. Rakamla gösterilmesi durumunda ya rakamdan sonra bir nokta konur ya da rakamdan sonra kesme işareti konularak derece gösteren ek yazılır:

15., 56., XX.; 15`inci, 56`ncı, XX’nci, XXX’uncu vb.

·                    Üleştirme sayıları rakamla değil yazıyla belirtilir:

2`şer değil ikişer, 9`ar değil dokuzar, 100’er değil yüzer vb.

·                    Bayağı kesirlere getirilecek ekler alttaki sayı esas alınarak yazılır:

4/8’i (dört bölü sekizi), 1/2’si (bir bölü ikisi) vb.

i.                    Düzeltme İşaretinin (^) Kullanımı

Yazılarda çoğunlukla karıştırılan veya yanlış bilinen konulardan birisi de genel kullanımda “şapka” (^) olarak bilinen ve sesli harflere getirilen “düzeltme işareti”nin kullanımıdır. Söz konusu işaretin kullanım özellikleri şöyledir:

·                    Yazılışları aynı, anlamları ve söylenişleri ayrı olan kelimeleri ayırt etmek için okunuşları uzun olan ünlülerin üzerine konur:

·                    Nispet ekinin, belirtme durumu ve iyelik ekiyle karışmasını önlemek için kullanılır:

Türk askeri ve askerî okul, İslam dini ve dinî bilgiler, fizik ilmi ve ilmî tartışmalar, Atatürk’ün resmi ve resmî tören vb.

Not: Nispet eki alan kelimelere Türkçe ekler getirildiğinde düzeltme işareti olduğu gibi kalır:

millîleştirmek, millîlik, resmîleştirmek, resmîlik vb.

j.                    Noktalama İşaretlerinin Kullanımı

Cümlenin yapısını ve duraklama noktalarını belirlemek, okumayı ve anlamayı kolaylaştırmak, sözün vurgu ve ton gibi özelliklerini belirtmek üzere noktalama işaretleri kullanılır.

Noktalama işaretlerinden nokta, virgül, noktalı virgül, iki nokta, üç nokta, tırnak, ayraç ve kesme işaretleri ait oldukları kelimelere bitişik olarak yazılır ve kesme dışındaki işaretlerden sonra bir harf boşluğu ara verilir.

Yazılarda sıklıkla ikilemde kalınan nokta, iki nokta, virgül, noktalı virgül, üç nokta, tırnak, tek tırnak, köşeli ayraç, yay ayraç ve kesme işaretinin kullanımı detaylandırılmıştır.

i.Noktanın Kullanımı (.)

·                    Cümlenin sonunda kullanılır:

Söz konusu çalışmalar en kısa sürede tamamlanacaktır.

·                    Bazı kısaltmaların sonunda kullanılır:

Alb. (albay), Dr. (doktor), Sok. (sokak), s. (sayfa), vb. (ve başkası ve benzeri, ve benzerleri, ve bunun gibi), Alm. (Almanca), Ar. (Arapça), İng. (İngilizce) vb.

·                    Sayılardan sonra sıra bildirmek için kullanılır:

3. (üçüncü), 5. madde, XV. bölüm, 2. Cadde vb.

Not: Arka arkaya sıralandıkları için virgülle veya çizgiyle ayrılan rakamlardan yalnızca sonuncu rakamdan sonra nokta kullanılır:

3, 4 ve 7. maddeler; XII – XIV. yüzyıllar arasında vb.

·                    Saat ve dakika gösteren sayıları birbirinden ayırmak için kullanılır:

Toplantının 09.45’te yapılması planlanmaktadır.

ii.Virgülün Kullanımı (,)

·                    Birbiri ardınca sıralanan eş görevli kelime ve kelime gruplarının arasında kullanılır:

Kanunlar, Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ve Yönetmelikler dikkate alınarak işlem yapılmaktadır.

·                    Sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için kullanılır:

Çalışmalar planlanmış, projeler hazırlanmış ve süreç tamamlanmıştır.

·                    Uzun cümlelerde yüklemden uzak düşmüş olan özneyi belirtmek için kullanılır:

Bakanlığımız, söz konusu iş ve işlemlere ilişkin tespit, denetim ve rehberlik çalışmaları gerçekleştirerek vatandaşın sorunlarının hızla çözülmesi amacıyla çalışmalar yürütmektedir.

·                    Bir kelimenin kendisinden sonra gelen kelime veya kelime gruplarıyla yapı ve anlam bakımından bağlantısı olmadığını göstermek ve anlam karışıklığını önlemek için kullanılır:

Yöneticinin, izin işlemleri ile ilgili onayı alınmaktadır. (Burada virgül kullanılmadığı takdirde yöneticiye ait izin işlemleri anlamı çıkmaktadır.)

·                    Metin içinde zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül kullanılmaz. Ancak metin içinde art arda gelen zarf-fiil eki almış kelimelerden sonra virgül kullanılır:

Faaliyetler belirlenen program doğrultusunda ilerlemekte olup iş süreçlerinde aksaklıklara izin verilmemektedir.

Kurumumuz süreçle ilgili gerekli işlemleri gerçekleştirmiş olup, tarafınıza ayrıca bilgilendirme yapılarak çalışmalar sonuçlandırılmış olacaktır.

Virgülün kullanımında ihtilafa sebep olan bazı durumlar aşağıda yer almaktadır:

 • Metin içinde ve, veya, yahut bağlaçlarından önce de sonra da virgül kullanılmaz.

 • Tekrarlı bağlaçlardan (hem…hem de, ya…ya, ne…ne) önce ve sonra virgül kullanılmaz.

 • Cümlede pekiştirme ve bağlama görevinde kullanılan da/de bağlacından sonra virgül kullanılmaz.

 • Şart ekinden (-sa/-se) sonra virgül kullanılmaz.

iii.Noktalı Virgülün Kullanımı (;)

·                    Cümle içinde virgüllerle ayrılmış tür veya takımları birbirinden ayırmak için kullanılır:

Türkiye, İngiltere, Azerbaycan; Ankara, Londra, Bakü.

·                    Ögeleri arasında virgül bulunan sıralı cümleleri birbirinden ayırmak için kullanılır:

Yapılan incelemelerde kalem, silgi ve defter alınmadığı anlaşılmış; söz konusu malzemenin tedariki, dağıtımı ve kullanımı için çalışmalar başlatılmıştır.

·                    İkiden fazla eş değer ögeler arasında virgül bulunan cümlelerde özneden sonra noktalı virgül kullanılabilir:

Kurumumuz; çalışanlarını, huzurlu iş ortamını önemsediği kadar yürütmüş olduğu faaliyetlerin kalitesini artırmaya yönelik çalışmaları da göz ardı etmemektedir.

iv.İki Nokta Kullanımı (:)

Kendisiyle ilgili örnek, açıklama veya maddelemede bulunulacak cümlenin sonunda kullanılır:

Demirbaş listesine kayıtlı malzemeler şöyledir: masa, sandalye, bilgisayar, tablo.

Aşağıda noktalama işaretleri sıralanmaktadır:

a) Nokta

b) Virgül

c) Soru İşareti

v.Üç Nokta (…) ve Kısa Çizgi (-) Kullanımı

·                    Alıntılarda başta, ortada ve sonda alınmayan kelime veya bölümlerin yerine (…) kullanılır:

Yönetmelik’in 1’inci maddesinde yer alan “… güvenli elektronik imza kullanılarak elektronik ortamda veya… resmî yazışmalara ilişkin kuralları belirlemek…” ifadeleri çalışmanın amacını ortaya koymaktadır.

·                    ve, ile, ila, …-den …-e anlamlarını vermek için kelimeler veya sayılar arasında (-) kullanılır:

Aydın-İzmir yolu, Türk-Alman ilişkileri, Ural-Altay dil grubu, Fen-Edebiyat Fakültesi, 09.30-10.30, vb.

vi.Tırnak (“ “) ve Tek Tırnak (‘ ’) Kullanımı

·                    Başka bir kimseden veya yazıdan olduğu gibi aktarılan sözler tırnak içine alınır:

Resmî Yazışmalarda Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 1’inci maddesinin ikinci fıkrasında “Bu Yönetmelik, bütün kamu kurum ve kuruluşlarını kapsar.” hükmü bulunmaktadır.

Not: Tırnak içindeki alıntının sonunda bulunan işaret (nokta, soru işareti, ünlem işareti vb.) tırnak içinde kalır:

“Söz konusu iş ve işlemler tarafınızca yapılacaktır.” denilmektedir.

·                    Özel olarak vurgulanmak istenen sözler tırnak içine alınır:

Yeni bir “belge yönetimi” anlayışı ortaya çıkmıştır.

·                    Cümle içinde eserlerin ve yazıların adları ile bölüm başlıkları tırnak içine alınır:

“Elektronik İmza Kanunu”na uygunluk değerlendirilmiştir.

“Yazım Kuralları” bölümünde bazı uyarılara yer verilmiştir.

·                    Tırnak içinde verilen cümlenin içinde yeniden tırnağa alınması gereken bir sözü, ibareyi belirtmek için kullanılır:

“Söz konusu Yönetmelik’in 1’inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan ‘Bu Yönetmelik, bütün kamu kurum ve kuruluşlarını kapsar.’ hükmü gereğince idareler söz konusu kurallara uymak zorundadır.”

Not: Cümle içinde özel olarak belirtilmek istenen sözler, kitap ile dergi adları ve başlıkları tırnak içine alınmaksızın eğik yazıyla da gösterilebilir:

Söz konusu tebliğ, Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.

Not: Tırnak içine alınan sözlerden sonra gelen ekleri ayırmak için kesme işareti kullanılmaz:

“Devlet Memurları Kanunu”na, “Resmî Gazete”ye

vii.Yay Ayraç ( ) ve Köşeli Ayraç [ ] Kullanımı

·                    Cümledeki anlamı tamamlayan ve cümlenin dışında kalan ek bilgiler için kullanılır. Yay ayraç içinde bulunan ve yargı bildiren anlatımların sonunda uygun noktalama işareti kullanılır:

Yürütülen işlemler çalışma takviminde belirtilen sürede (yıl sonuna kadar) tamamlanmış olacaktır.

Not: Özel veya cins isme ait ek, ayraçtan önce yazılır:

Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliğinin (Destek ve Mali Hizmetler Genel Müdürlüğü)

Not: Alıntılarda, alınmayan kelime veya bölümlerin yerine kullanılan üç nokta, yay ayraç içine alınabilir.

·                    Ayraç içinde ayraç kullanılması gereken durumlarda yay ayraçtan önce köşeli ayraç kullanılır:

“Eğitim Planı” [Hizmet içi (28-29 Ocak 2019)] tamamlanmıştır.

viii.Kesme İşaretinin Kullanımı (’)

·                    Şahıs, eser ve yaşanmış olay gibi özel adlara getirilen iyelik, durum ve bildirme ekleri kesme işaretiyle ayrılır:

Kurtuluş Savaşı’nı, Türkiye’mizin, Alman’sınız, Türk’üm, Türkiye’deki, Çanakkale Boğazı’nın, Sait Halim Paşa Yalısı’ndan, Resmî Gazete’de, Gümrük Kanunu’nun, Gümrük Yönetmeliği’nde, vb.

·                    Belli bir kanun, tüzük, yönetmelik kastedildiğinde büyük harfle yazılan kanun, tüzük, yönetmelik sözlerinin ek alması durumunda kesme işareti kullanılır:

Bu Kanun’un 17. maddesinin ikinci fıkrası… Yukarıda adı geçen Yönetmelik’in 2’nci maddesine göre… vb.

·                    Kurum, kuruluş, kurul, birleşim, oturum ve iş yeri adlarına gelen ekler kesmeyle ayrılmaz:

Cumhurbaşkanlığına, Türkiye Büyük Millet Meclisine, Ticaret Bakanlığına, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığına, Danışma Kurulundan, Türkiye Büyük Millet Meclisinin 112’nci Birleşiminin 2’nci Oturumunda vb.

Not 1: Özel adlara getirilen yapım ekleri, çokluk eki ve bunlardan sonra gelen diğer ekler kesmeyle ayrılmaz:

Türklük, Türkleşmek, Türkçü, Türkçülük, Türkçe, Müslümanlık, Hristiyanlık, Avrupalı, Avrupalılaşmak, Konyalı, Mehmetler, Türklerin, Türklüğün, Türkleşmekte, Türkçenin, Müslümanlıktan vb.

Not 2: Kişi adlarından sonra gelen saygı ve ünvan sözlerine getirilen ekleri ayırmak için kullanılır:

Ali Bey’e, Ticaret Bakanı’na vb.

·                    Kısaltmalara getirilen ekleri ayırmak için kullanılır:

TBMM’nin, TDK’nin, BM’de, ABD’de, TV’ye vb.

·                    Sayılara getirilen ekleri ayırmak için kullanılır:

1985’te, 8’inci madde, 2’nci kat; 7,65’lik, 9,65’lik, 657’yle vb.

·                    Belirli bir tarih bildiren ay ve gün adlarına gelen ekleri ayırmak için kullanılır:

Başvurular 17 Aralık’a kadar sürecektir.

1919 senesi Mayıs’ının 19’uncu günü Samsun’a çıkmıştır.

27 Kasım 2019 Cuma’ya kadar raporun tamamlanması gerekmektedir.

III. YAZIŞMALARDA SIKLIKLA YANLIŞ KULLANILAN KELİMELER